Nieuwe regels auteurscontractenrecht per 1 januari 2026
Per 1 januari 2026 is de Wet auteurscontractenrecht aangepast. Met deze wijziging zijn enkele bepalingen in de Auteurswet en de Wet op de naburige rechten vernieuwd. Het doel is om de positie van makers en uitvoerend kunstenaars te versterken, zodat zij beter kunnen meedelen in de opbrengsten van het gebruik van hun werk.
Voor uitvoerend kunstenaars zijn vooral de volgende punten van belang.
Uitbreiding van de vergoeding bij groepsvertoning
Voor televisie-uitzendingen en doorgifte bestaat al een wettelijke regeling die het mogelijk maakt een billijke proportionele vergoeding collectief te innen en te verdelen. Norma verzorgt deze inning en verdeling namens uitvoerend kunstenaars.
Met de nieuwe wet is de regeling voor groepsvertoning uitgebreid. Dit gaat bijvoorbeeld om situaties waarin een televisie aanstaat in een café, hotel of andere publieke ruimte. Voorheen gold deze vergoeding alleen voor uitvoerend kunstenaars met een hoofdrol. Door deze wijziging geldt deze regeling voor alle uitvoerend kunstenaars die aan een audiovisuele productie hebben meegewerkt. Vooruitlopend op deze wetswijziging is sinds 2024 al een hogere vergoeding overeengekomen. Deze vergoeding wordt door Norma geïnd bij Videma en vervolgens verdeeld onder uitvoerend kunstenaars.
Vergoeding voor video-on-demand
Voor het gebruik van audiovisuele producties via video-on-demand (zoals streamingdiensten) is in de wet vastgelegd dat een vergoeding alleen als billijk wordt beschouwd wanneer deze via collectieve onderhandelingen tot stand komt tussen organisaties van makers en producenten.
Op dit moment bestaat voor video-on-demand nog geen wettelijk vergoedingsrecht met verplicht collectief beheer, zoals dat wel bestaat voor televisie-uitzending. De wetgever laat het vooralsnog aan de sector om hierover zelf afspraken te maken. Daarom voeren verschillende vertegenwoordigers binnen de sector momenteel onderhandelingen om tot een vergoedingsregeling te komen. De hoogte van de vergoeding wordt vastgesteld door organisaties van filmproducenten aan de ene kant en filmmakers en uitvoerend kunstenaar aan de andere kant. Namens de uitvoerend kunstenaars zijn dat onder andere Kunstenbond, ACT en Samen1Stem. Norma treedt op als onderhandelaar namens de uitvoerend kunstenaars. Naar verwachting zullen Norma samen met de andere organisaties dit voorjaar uitvoerend kunstenaars kunnen informeren over details van de regeling.
Overige wijzigingen in de wet
Naast deze punten bevat de wetswijziging nog enkele andere verbeteringen voor makers en uitvoerend kunstenaars:
- Opzegging bij niet-gebruik: wanneer een exploitant een werk niet of nauwelijks gebruikt, kan de maker of uitvoerend kunstenaar de exploitatieovereenkomst voortaan onder een aantal voorwaarden eenvoudiger opzeggen.
- Geschillencommissie auteurscontractenrecht: belangenorganisaties kunnen voortaan namens hun achterban een geschil indienen. Daardoor wordt het makkelijker om conflicten met producenten of exploitanten voor te leggen. Ook kan de wetgever besluiten om bepaalde partijen verplicht aan te sluiten bij de Geschillencommissie Auteurscontractenrecht.
Wat betekent dit voor rechthebbenden van Norma?
De wetswijziging versterkt de positie van makers en uitvoerend kunstenaars op verschillende punten. Voor rechthebbenden van Norma betekent dit onder meer dat een collectieve vergoeding beter geregeld is en dat het mogelijk is geworden vergoedingsafspraken te maken over nieuwe vormen van gebruik, zoals video-on-demand.